MÖHUK Madde 23 – Fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuk

MÖHUK Madde 23 metni

Fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuk

Madde 23

(1) Fikrî mülkiyete ilişkin haklar, hangi ülkenin hukukuna göre koruma talep ediliyorsa o hukuka tâbidir.

(2) Taraflar, fikrî mülkiyet hakkının ihlâlinden doğan talepler hakkında, ihlâlden sonra mahkemenin hukukunun uygulanmasını kararlaştırabilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 23 gerekçesi

2675 sayılı Kanunda yer verilmeyen "Fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuk" başlıklı yeni bir maddedir.

Fikrî mülkiyet haklarına uygulanacak hukuk, Kanun Tasarısına eklenen 22 nci madde ile düzenlenmiş ve fikrî mülkiyete ilişkin haklar, hangi ülkenin hukukuna göre koruma talep ediliyorsa, o ülke hukukuna tâbi kılınmıştır. Böylece kanunlar ihtilâfı hukuku bakımından konuya ilişkin milletlerarası sözleşmelerde ve Türk hukukunda da benimsenen "ülkesellik prensibi" ile uyum sağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında, taraflara sınırlı bir hukuk seçimi yetkisi tanınmıştır. Hükme göre, taraflar, ancak hakkın ihlâlinden sonra, mahkemenin hukukunu seçebilirler.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 22. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, telif hakkı, patent, marka ve tasarım gibi fikrî mülkiyet haklarına hangi ülke hukukunun uygulanacağını düzenler. Kurala göre bu haklar, korunması hangi ülke için talep ediliyorsa o ülkenin hukukuna tabidir.

Bu yaklaşım ülkesellik ilkesine dayanır: fikrî mülkiyet hakları her ülkede o ülkenin hukukuna göre doğar ve korunur. Örneğin bir markanın Türkiye'de taklit edildiği ileri sürülüyorsa, markanın Türkiye'de korunup korunmadığı, korumanın kapsamı ve ihlalin sonuçları Türk hukukuna göre belirlenir. Aynı markanın Almanya'daki kullanımı için koruma isteniyorsa Alman hukuku uygulanır. Hakkın ilk olarak hangi ülkede tescil edildiği veya eserin nerede yaratıldığı tek başına belirleyici değildir.

İkinci fıkra sınırlı bir hukuk seçimi imkânı tanır. Taraflar, ihlalden doğan talepler için ancak ihlal gerçekleştikten sonra ve yalnızca davaya bakan mahkemenin hukukunun uygulanmasını kararlaştırabilir. İhlalden önce yapılan veya başka bir ülkenin hukukunu gösteren bir seçim bu fıkra kapsamında değildir.

Fikrî mülkiyet haklarının devri veya lisansı gibi sözleşmelere uygulanacak hukuk MÖHUK m. 28'de ayrıca düzenlenmiştir. Bu alanda Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler de saklıdır (MÖHUK m. 1/2).