Naamswijziging Turkije: voornaam wijzigen in het register

Uw voornaam in het Turkse bevolkingsregister (nüfus kütüğü) kunt u alleen via de rechter laten wijzigen, en daarvoor is een gegronde reden (haklı sebep) nodig: artikel 27 lid 1 van het Turkse Burgerlijk Wetboek nr. 4721 (Türk Medeni Kanunu, TMK). De procedure tot naamswijziging (isim değiştirme davası) wordt volgens artikel 36 van de Wet op de bevolkingsadministratie nr. 5490 (Nüfus Hizmetleri Kanunu) gevoerd bij de rechtbank van eerste aanleg (asliye hukuk mahkemesi), in aanwezigheid van het hoofd van het bevolkingsbureau (nüfus müdürü) of een door hem of haar aangewezen ambtenaar. Woont u in Nederland of Duitsland, dan hoeft u niet naar Turkije: een advocaat in Turkije kan de zaak met uw volmacht voeren.

De wettelijke basis: artikel 27 TMK

Het eerste lid is kort: wijziging van de naam kan alleen op gegronde redenen aan de rechter worden gevraagd. Een verzoek aan het bevolkingsbureau volstaat dus niet. Zonder onherroepelijk rechterlijk vonnis mag geen enkele inschrijving in het register worden verbeterd (art. 35 lid 1 Wet nr. 5490).

De andere leden regelen de gevolgen:

De wijziging wordt in het register ingeschreven en volgens de huidige tekst bekendgemaakt op het publicatieportaal van de Basın İlan Kurumu (art. 27 lid 2).
Door de naamswijziging verandert de persoonlijke staat niet (art. 27 lid 3). Afstamming, burgerlijke staat en nationaliteit blijven zoals ze zijn.
Wie door de wijziging wordt benadeeld, kan binnen een jaar nadat hij ervan heeft gehoord vorderen dat de beslissing wordt opgeheven (art. 27 lid 4).

Voor de bekendmaking komt er een wijziging aan. Het Turkse Grondwettelijk Hof heeft bij uitspraak van 25 december 2025 (E. 2025/120, K. 2025/270) de woorden over de bekendmaking op het portaal van de Basın İlan Kurumu en de tweede zin, die de inhoud van de bekendmaking opsomt, vernietigd. Volgens de aantekening op mevzuat.gov.tr gaat de vernietiging in op 1 januari 2027.

Wat is een gegronde reden?

De wet omschrijft de gegronde reden niet. Waar de wet de rechter opdraagt gegronde redenen in aanmerking te nemen, beslist hij naar recht en billijkheid (art. 4 TMK). Of uw naam wordt gewijzigd, hangt dus af van het oordeel van de rechter in uw zaak.

Wat genoeg is, staat niet in de wettekst. Volgens de inschatting van dit artikel kunnen bijvoorbeeld als gegronde reden worden aangevoerd: een belachelijke of kleinerende naam, een andere naam die al jaren in de omgeving wordt gebruikt, of een naam die in het woonland steeds verkeerd wordt geschreven of uitgesproken. Dat is geen opsomming uit de wet, en deze inschatting berust niet op een gecontroleerde rechterlijke uitspraak. Welke reden voldoende is, hangt af van de omstandigheden en van het oordeel van de rechter.

Een al gewijzigde inschrijving kan opnieuw worden gewijzigd: als er gegronde redenen zijn, kan de rechter worden gevraagd om een verbetering over hetzelfde onderwerp (art. 36 lid 1 onder b Wet nr. 5490).

Schrijffout of naamswijziging?

Niet elke verkeerd gespelde naam vraagt om een rechtszaak. Staat een gegeven goed in het brondocument maar is het verkeerd of onvolledig in het register overgenomen, dan is dat een materiële fout (maddî hata). Het Directoraat-Generaal voor Bevolkings- en Nationaliteitszaken of het bevolkingsbureau verbetert die zelf (art. 35 lid 1 en art. 38 lid 1 Wet nr. 5490). Komt de fout niet voort uit het overnemen van het brondocument, dan is voor een verbetering een rechterlijke beslissing nodig (art. 41 lid 2 van het Uitvoeringsbesluit bevolkingsadministratie, Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği).

Is uw geboorte vanuit het buitenland gemeld, dan is het brondocument meestal de geboorteakte van de gemeente of van het Duitse Standesamt (zie ook kind registreren bij het Turkse consulaat). Staat uw naam daar goed en in het Turkse register anders, vraag dan eerst bij het bevolkingsbureau in Turkije of bij het consulaat naar de route van de materiële fout.

Welke rechtbank is bevoegd?

Volgens artikel 36 lid 1 onder a Wet nr. 5490 worden zaken over de verbetering van registerinschrijvingen aangebracht door de personen die de verbetering willen, of op verzoek van de betrokken overheidsdienst door de officier van justitie, bij de bevoegde rechtbank van eerste aanleg van de woonplaats. Onderdeel b noemt de naamswijziging uitdrukkelijk.

Het Turkse Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering nr. 6100 (Hukuk Muhakemeleri Kanunu, HMK) rekent de wijziging van voornaam en achternaam en de verbetering van registers van de burgerlijke staat tot de zaken van vrijwillige rechtspraak (çekişmesiz yargı), art. 382 lid 2 onder a HMK. Daarvoor is in beginsel het vredegerecht (sulh hukuk mahkemesi) bevoegd, maar alleen "tenzij anders bepaald" (art. 383 HMK). Voor registerinschrijvingen is artikel 36 Wet nr. 5490 zo'n afwijkende regel en wijst het de zaak toe aan de rechtbank van eerste aanleg.

Voor wie in het buitenland woont, is de relatieve bevoegdheid niet duidelijk geregeld. Het adres van Turkse burgers met woonplaats in het buitenland wordt bijgehouden op basis van het adres in dat land of van het land en de vertegenwoordiging waaronder zij vallen (art. 49 lid 3 Wet nr. 5490). De internationale bevoegdheid van Turkse rechters volgt de nationale regels over relatieve bevoegdheid (art. 40 van Wet nr. 5718 op het internationaal privaatrecht en procesrecht, MÖHUK). Welke rechtbank in Turkije bevoegd is als u alleen in Nederland of Duitsland woont, staat niet uitdrukkelijk in de wet. Dat moet vóór het indienen voor uw situatie worden bekeken.

Betrokkenen en gevolgen van de uitspraak

Tegen wie wordt de zaak gevoerd?

Naamswijziging is vrijwillige rechtspraak en Wet nr. 5490 noemt geen verweerder. De wet eist wel dat de zaak wordt behandeld in aanwezigheid van het hoofd van het bevolkingsbureau of een aangewezen ambtenaar (art. 36 lid 1 onder a). Volgens het Uitvoeringsbesluit neemt die als vertegenwoordiger van het bevolkingsbureau als partij deel en laat hij de rechtbank schriftelijk of op de zitting weten of het verzoek aan de regels voldoet (art. 31 lid 1 en 2 van het Uitvoeringsbesluit).

Sinds 2011 hoeft de officier van justitie niet meer aanwezig te zijn: artikel 31 van Wet nr. 6217 schrapte de woorden "Cumhuriyet Savcısı ve" uit art. 36 lid 1 onder a. Zijn bevoegdheid om zelf een zaak aan te brengen staat nog in de tekst.

Bevolkingsbureaus kunnen tegen uitspraken elk rechtsmiddel instellen en zijn vrijgesteld van griffierechten en proceskosten (art. 37 Wet nr. 5490). In zaken van vrijwillige rechtspraak geldt het onderzoeksbeginsel (art. 385 lid 2 HMK): de rechtbank kan zelf getuigen horen of stukken opvragen.

Wat verandert er na de uitspraak in het register?

De onherroepelijke uitspraak wordt in het register ingeschreven. Als uw voornaam wijzigt, verbetert het bevolkingsbureau ook de naam van de vader of moeder in de inschrijvingen van uw kinderen (art. 36 lid 1 onder b Wet nr. 5490). Volgens het Uitvoeringsbesluit hoeft de uitspraak dat niet apart te bepalen, en worden ook de inschrijvingen van meerderjarige kinderen die het gezin hebben verlaten verbeterd (art. 34 lid 1 onder b). Bij wijziging van de achternaam worden ook de achternaam van de echtgenote en van de minderjarige kinderen verbeterd (art. 36 lid 1 onder b Wet nr. 5490).

Wordt een naamswijziging in Nederland of Duitsland overgenomen in Turkije?

Hoe een naamswijziging in Nederland verloopt, bepaalt het Nederlandse recht. In Duitsland geldt voor bestuurlijke naamswijzigingen het Namensänderungsgesetz (NamÄndG), dat van toepassing is op Duitsers, staatlozen en bepaalde buitenlanders die in Duitsland wonen (§ 1), ook voor voornamen (§ 11). Voor beide kunt u terecht bij de bevoegde instantie of een in dat land toegelaten advocaat.

Naar Turks recht geldt: wijzigingen in de persoonlijke staat die iemand met meer nationaliteiten onder zijn andere nationaliteit heeft laten doorvoeren, kunnen in het familieregister worden ingeschreven als er een schriftelijk verzoek is, de wijziging in overeenstemming met het Turkse recht is tot stand gekomen en in het register al een aantekening van meervoudige nationaliteit staat (art. 21 lid 1 van het Uitvoeringsbesluit). Buitenlandse rechterlijke beslissingen worden in de regel pas verwerkt na erkenning (tanıma) of tenuitvoerlegging (tenfiz) door een Turkse rechter (art. 60 lid 1 van het Uitvoeringsbesluit).

Dit punt is omstreden. Of een naamswijziging door een buitenlandse overheidsinstantie op grond van deze regels rechtstreeks kan worden ingeschreven, terwijl artikel 27 TMK de naamswijziging aan de rechter voorbehoudt, staat niet uitdrukkelijk in de wet; dit artikel berust ook niet op een gecontroleerde rechterlijke uitspraak. Hoe het bevolkingsbureau en de rechter in een concreet geval te werk gaan, is niet zeker.

Procederen vanuit het buitenland met een volmacht

U kunt een advocaat in Turkije inschakelen met een procesvolmacht (dava vekâletnamesi). Die kunt u laten opmaken bij een Turks consulaat of bij een notaris in uw woonland, met apostille en beëdigde Turkse vertaling. Zonder uitdrukkelijke bevoegdheid kan de gemachtigde bijvoorbeeld geen afstand doen van de vordering of van een rechtsmiddel (art. 74 HMK). Bepaal dus vooraf welke bevoegdheden erin moeten staan.

Veelgestelde vragen

Bij welke rechtbank vraagt u een naamswijziging in Turkije aan?

Bij de rechtbank van eerste aanleg (asliye hukuk mahkemesi), art. 36 lid 1 onder a Wet nr. 5490. Relatief bevoegd is de rechtbank van de woonplaats; voor wie alleen in het buitenland woont, noemt de wet geen aparte rechtbank.

Tegen wie loopt de procedure?

Het is vrijwillige rechtspraak (art. 382 lid 2 onder a HMK). De zaak wordt behandeld in aanwezigheid van het hoofd van het bevolkingsbureau of een aangewezen ambtenaar; het bevolkingsbureau neemt als partij deel (art. 36 lid 1 onder a Wet nr. 5490, art. 31 Uitvoeringsbesluit).

Hoe lang duurt een naamswijziging in Turkije?

De wet schrijft geen vaste duur voor. Die hangt af van de drukte bij de rechtbank, van getuigen en van het moment waarop de uitspraak onherroepelijk wordt; het bevolkingsbureau kan ook een rechtsmiddel instellen (art. 37 Wet nr. 5490).

Wat kost een naamswijziging?

De actuele griffierechten en kosten heb ik voor dit artikel niet kunnen controleren; daarom staat hier geen bedrag. De rechtbank waar de zaak wordt ingediend, kan u het actuele bedrag noemen.

Veranderen de inschrijvingen van mijn kinderen mee?

Ja. Wijzigt uw voornaam, dan verbetert het bevolkingsbureau de naam van de vader of moeder in de inschrijvingen van uw kinderen (art. 36 lid 1 onder b Wet nr. 5490; art. 34 lid 1 onder b Uitvoeringsbesluit).

Bronnen

Vragen over uw situatie

Wilt u uw naam in het Turkse register laten wijzigen of een verkeerd gespelde naam laten verbeteren, en wilt u weten of het om een materiële fout gaat of een rechtszaak nodig is, welke rechtbank bevoegd kan zijn of hoe een naamswijziging uit Nederland of Duitsland in het Turkse register wordt behandeld, dan kunt u op de afsprakenpagina een gesprek online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf plannen. Uw vraag schriftelijk stellen kan via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht; vragen over naamswijziging naar Nederlands of Duits recht horen bij de bevoegde instantie of een in dat land toegelaten advocaat. Handig om bij de hand te hebben:

een recent Turks uittreksel uit het bevolkingsregister (nüfus kayıt örneği),
buitenlandse documenten met uw naam (geboorteakte en, als die er is, de beslissing over de naamswijziging),
stukken die de reden voor de wijziging onderbouwen.

Meer onderwerpen vindt u onder familierecht.