TMK Madde 96 – Federasyon

TMK Madde 96 metni

Derneklerin örgütlenmesi / Üst kuruluşlar kurmaları / Federasyon

Madde 96

Federasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur.

Her federasyonun bir tüzüğü bulunur.

Federasyon, kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerleşim yerinin en büyük mülkî amirine verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 96 gerekçesi

Maddede derneklerin üst kuruluşlar kurabilecekleri öngörülmüştür. Böylece derneklerin tüzüklerinde belirtilen amaç ve faaliyet alanlarında çalışan diğer dernekler ile bir federasyon çatısı altında örgütlenerek güçlerini birleştirmelerine olanak sağlanmıştır. Aynı amaca yönelik derneklerin bir araya gelerek üst örgüt oluşturmalarının, derneklerin faaliyetlerini ülke çapında birleştirme, etkinleştirme ve tek başına yapamadıkları faaliyetleri ülke düzeyinde gerçekleştirmelerini sağlayacağından kuşku yoktur. Yine bu amaçla Dernekler Kanununun 34 üncü maddesindeki, üç derneğin amaçlarını gerçekleştirmek üzere biraraya gelerek bir federasyon kurabileceklerine ilişkin hüküm değiştirilerek, daha demokratik katılımın sağlanması ve derneklerin seslerini daha iyi duyurabilmelerinin sağlanması için federasyonların bünyelerinin kalabalık olması gerekliliği göz önüne alınarak, en az beş derneğin bir federasyon kurabilecekleri öngörülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin bir araya gelerek federasyon adıyla bir üst kuruluş kurabileceğini ve federasyonun tüzel kişilik kazanma anını düzenler.

Federasyon, derneklerin üye olduğu bir üst kuruluştur; üyeleri gerçek kişiler değil derneklerdir. Kuruluş için şu şartlar aranır:

• kuruluş amaçları aynı olan en az beş dernek bulunmalıdır,
• federasyonun bir tüzüğü olmalıdır,
• kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgeler federasyonun yerleşim yerindeki en büyük mülkî amire, yani vali veya kaymakama verilmelidir.

Federasyon bu belgelerin verilmesiyle tüzel kişilik kazanır. Bu, derneklerin tüzel kişilik kazanmasındaki sistemle aynıdır (TMK m. 59).

Gerekçede sözü edilen Dernekler Kanunu, tasarının hazırlandığı dönemde yürürlükte olan 2908 sayılı Kanundur. Gerekçeye göre o Kanun federasyon kurulması için üç derneği yeterli sayıyordu; TMK bu sayıyı beşe çıkarmıştır.

Federasyonların bir araya gelerek kurduğu konfederasyon TMK m. 97'de, üst kuruluşların genel kurulunda temsil TMK m. 98'de düzenlenmiştir.