TMK Madde 775 – İşleme

TMK Madde 775 metni

Kazanılması / İşleme

Madde 775

Bir kimse başkasına ait bir şeyi işler veya başka bir şekle sokarsa, emeğin değerinin o şeyin değerinden fazla olması hâlinde, yeni şey işleyenin, aksi hâlde malikin olur.

İşleyen iyiniyetli değilse, emeğin değeri işlenen şeyin değerinden daha fazla olsa bile hâkim, yeni şeyi malike bırakabilir.

Tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakları saklıdır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 775 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 699 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlık, "Hukukî tağyir" yerine "İşleme" olarak değiştirilmiştir. İsviçre Medenî Kanununun 726 ncı maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Başkasına ait bir malzemeyi işleyerek yeni bir şey yapan kişi ile malzemenin sahibi arasında, ortaya çıkan yeni şeyin kime ait olacağını düzenler.

İşleme, bir taşınırı emek harcayarak yeni bir şeye dönüştürmektir. Başkasının kumaşından elbise dikmek, başkasının tahtasından masa yapmak veya başkasının üzümünden şarap üretmek tipik örneklerdir. Malzemenin sahibi ile işleyen farklı kişilerse yeni şeyin mülkiyeti şöyle belirlenir:

• Emeğin değeri malzemenin değerinden fazlaysa yeni şey işleyenin olur.
• Emeğin değeri malzemenin değerinden fazla değilse yeni şey malzeme sahibinin olur.

İkinci fıkra iyiniyetli olmayan işleyen için bir istisna getirir. İşleyen malzemenin başkasına ait olduğunu bildiği hâlde işlemişse, emeğinin değeri daha yüksek olsa bile hâkim yeni şeyi malzeme sahibine bırakabilir. Hâkim burada takdir yetkisine sahiptir. İyiniyet kanunen asıl olduğundan (TMK m. 3), işleyenin iyiniyetli olmadığını malzeme sahibi ispat etmelidir.

Üçüncü fıkraya göre madde yalnızca mülkiyetin kime ait olacağını belirler; tarafların birbirinden para isteme hakları ayrıca saklıdır. Yeni şeyi kazanan işleyen, malzemesini kaybeden malike haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ödeme yapmak zorunda kalabilir. Yeni şey malzeme sahibine kalmışsa, işleyen de emeğinin karşılığını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebilir. Bu hükümler bugün 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda yer alır.

Gerekçeye göre eski Kanunda "Hukukî tağyir" olan kenar başlık "İşleme" olarak değiştirilmiştir.