TMK Madde 773 – Bilimsel değeri olan eşya

TMK Madde 773 metni

Kazanılması / Bulunmuş eşya / Bilimsel değeri olan eşya

Madde 773

Bilimsel değeri olan sahipsiz doğal şeyler ile eski eserlerin bulunması hâlinde özel kanun hükümleri uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 773 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 697 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlık, İsviçre Medenî Kanununun 724 üncü maddesinde olduğu gibi, metinle uyumlu hâle getirilmiş ve "Fenni bir kıymeti haiz eşya" yerine "Bilimsel değeri olan eşya" denilmiştir. Bilimsel değeri olan eşya, Ülkemizde bu alanda çıkarılan özel kanunlarla korunduğundan, özel hükümlere yollama yapılmıştır. Bu nedenle yürürlükteki iki fıkra hâlinde bulunan bu uzun madde, kısa bir cümle ile özel yasalara yollama yapan madde hâline dönüştürülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bilimsel değeri olan sahipsiz doğal şeylerin ve eski eserlerin bulunması hâlinde Medenî Kanunun değil, bu alandaki özel kanunların uygulanacağını belirtir.

Madde kendisi bir kural koymaz; konuyu özel kanunlara bırakır. Kapsama iki tür eşya girer:

• Bilimsel değeri olan sahipsiz doğal şeyler. Fosiller veya nadir mineraller buna örnek verilebilir.
• Eski eserler, yani tarihî, arkeolojik veya sanatsal değer taşıyan kültür varlıkları.

Bu alandaki temel düzenleme 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunudur. Bu Kanuna göre korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları Devlet malıdır; bunları bulan veya varlığından haberdar olan kişi durumu müze müdürlüğüne ya da mülki amire bildirmekle yükümlüdür. Bu nedenle bulunan bir eski eser, define kuralının aksine, ne bulanın ne de arazi sahibinin olur. Define hükmü (TMK m. 772) ancak bu özel kuralların kapsamına girmeyen değerli şeylerde uygulanır.

Gerekçeye göre eski Kanunda bu konu iki fıkralık uzun bir maddeyle düzenlenmişti. Bu alanda özel kanunlar çıkarıldığı için madde kısa bir yollama hükmüne dönüştürülmüştür. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Türk Kanunu Medenîsidir.