TMK Madde 581 – Vasiyet alacaklısı olarak

TMK Madde 581 metni

Açılmanın hükümleri / Sağ olmak / Vasiyet alacaklısı olarak

Madde 581

Vasiyet alacaklısı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır.

Vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölmüş ise, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü, vasiyet yükümlüsünün yararına ortadan kalkar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 581 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 523 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesinde, vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi hâlinde tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, vasiyet olunan malın terekeye dönmesi kabul edilmiştir. Yapılan değişiklikle, bu durumda vasiyeti yerine getirme yükümlülüğünün, vasiyet yükümlüsünün yararına olarak ortadan kalkacağı kabul edilmek suretiyle, ikinci cümle, İsviçre Medenî Kanununun bu maddeyi karşılayan 543 üncü maddesinde olduğu gibi, ikinci fıkra hâline getirilmiştir. Ayrıca madde, başlığı ile birlikte anlaştırılmıştır.

Maddenin yeni şekliyle, birinci fıkra hükmüne göre, mirasçılıktan olduğu gibi, vasiyet alacaklısı olabilmek için de, mirasbırakanın ölümü anında, lehine vasiyet yapılanın ehil olarak sağ bulunması gerekmektedir.

Ancak maddenin ikinci fıkrasının vasiyet alacağı hakkının mirasçılarına geçmeyeceği düzenlenerek, mirasçının haklarının kendi mirasçılarına geçeceğine ilişkin hükmün aksine bir hüküm getirilmiştir. Zümre mirasçılarının, mirasbırakandan önce ölmesi durumunda, hâlefiyet ilkesi gereğince, onun miras haklarına mirasçıları halef olmaktadır ve bu nedenle mirasbırakandan önce ölen mirasçının hakları, kendi mirasçılarına geçer (m.495, 496, 497). Buna karşılık maddenin ikinci fıkrasında öngörüldüğü üzere, vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi durumunda, onun vasiyet alacağı kendi mirasçılarına geçmez, vasiyet yükümlüsü mirasçılar lehine ortadan kalkar. Ancak bu düzenleme emredici nitelikte değildir. Böylece mirasbırakan dilerse vasiyetinde, vasiyet alacaklısının kendisinden önce ölmesi durumunda vasiyet alacağının, onun mirasçılarına geçeceğini kararlaştırabilecektir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vasiyet alacaklısı olabilmek için de mirasbırakanın ölümünde sağ ve mirasa ehil olmak gerekir; vasiyet alacaklısı daha önce ölmüşse vasiyet, onu yerine getirmekle yükümlü olan kişinin yararına düşer.

Vasiyet alacaklısı, mirasbırakanın vasiyetnameyle kendisine belirli bir mal veya hak bıraktığı kişidir. Bu kişi mirasçı olmadan, mirasçılardan veya vasiyeti yerine getirme görevlisinden vasiyet edilen şeyin verilmesini isteyebilir (TMK m. 600). Birinci fıkra, mirasçılar için öngörülen kuralı (TMK m. 580) vasiyet alacaklılarına da uygular: Vasiyet alacaklısı mirasbırakanın ölümü anında sağ ve mirasa ehil olmalıdır.

İkinci fıkra, vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesinin sonucunu düzenler. Bu durumda vasiyet, alacaklının mirasçılarına geçmez. Vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü ortadan kalkar ve vasiyet edilen değer, vasiyeti yerine getirmekle yükümlü olan kişide, çoğu zaman mirasçılarda kalır.

Gerekçe bu sonucun yasal mirasçılıktan farkına dikkat çeker. Mirasbırakandan önce ölen bir yasal mirasçının yerini onun altsoyu alır (TMK m. 495–497). Vasiyet alacaklısı için böyle bir halefiyet yoktur.

Kural emredici değildir. Mirasbırakan vasiyetnamesinde, vasiyet alacaklısı kendisinden önce ölürse vasiyetin onun mirasçılarına geçeceğini veya başka bir kişiye verileceğini öngörebilir. İkinci ihtimal yedek vasiyet alacaklısı atama yoluyla yapılır (TMK m. 520).

Vasiyet alacaklısı mirasbırakandan sonra ölürse vasiyet alacağını kazanmış olur ve bu alacak kendi mirasçılarına geçer.