TMK Madde 536 – Düzenlemeye katılma yasağı

TMK Madde 536 metni

Vasiyet / Şekilleri / Resmî vasiyetname / Düzenlemeye katılma yasağı

Madde 536

Fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamazlar.

Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 536 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 483 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı maddenin içeriğine uygun olarak "Düzenlemeye katılma yasağı" şeklinde kaleme alınmıştır. Gerçekten de bu madde, vasiyetnameye katılması yasak olan kişileri belirlemiştir.

Maddenin birinci fıkrasında hüküm değişikliği yapılmamıştır. Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak İsviçre Medenî Kanununun 503 üncü maddesinde ikinci bir fıkra ile bir kısıtlamaya daha yer verilmiş iken bu fıkra yürürlükteki Kanuna alınmamıştır. Bu fıkra vasiyetnameyi düzenleyen resmî memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine vasiyetname ile kazandırmada bulunulmasını yasaklamaktadır.

Bu hükmün yürürlükteki Kanunda yer almamasının bir unutkanlık sonucu olduğu, yürürlükteki Kanunun 500 üncü maddesinin ikinci fıkrasında müeyyideyi düzenleyen bir hükme yer verilmiş olmasından anlaşılmaktadır.

Bu sebeple, söz konusu eksikliği gideren bir ikinci fıkra maddeye ilâve edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bazı kişiler resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamaz; düzenlemeye katılan memura, tanıklara ve onların yakınlarına da o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz.

Birinci fıkraya göre şu kişiler memur veya tanık olamaz:

• Fiil ehliyeti bulunmayanlar, örneğin ayırt etme gücü olmayanlar, küçükler ve kısıtlılar.
• Ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklanmış olanlar.
• Okur yazar olmayanlar.
• Mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri.

Amaç, düzenlemeye katılanların tarafsız ve güvenilir olmasıdır. Mirasbırakanın çocuğu, annesi veya kardeşinin eşi tanık olamaz.

İkinci fıkra ters yönden bir yasak koyar. Vasiyetnameyi düzenleyen memura ve tanıklara, onların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz. Örneğin tanıklardan birinin oğluna vasiyetnamede bir daire bırakılamaz. Gerekçeye göre bu fıkra, eski Kanunda unutulduğu düşünülen ve İsviçre kaynağında yer alan bir kuralı tamamlamak için eklenmiştir.

Yasaklara aykırılığın sonucu farklıdır. Birinci fıkradaki yasağa aykırılık şekle aykırılıktır ve vasiyetnamenin iptaline yol açabilir (TMK m. 557/4). İkinci fıkradaki yasağa aykırılıkta ise, sakatlık yalnızca bu kişilere yapılan kazandırmalardan doğduğundan vasiyetnamenin tamamı değil, yalnız bu kazandırmalar iptal edilir (TMK m. 558/3).

Bu yasaklar, okur yazarlık şartı dışında sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir (TMK m. 539/3).