TMK Madde 521 – Belirlenmesi

TMK Madde 521 metni

Artmirasçı atama / Belirlenmesi

Madde 521

Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla önmirasçı atadığı kişiyi mirası artmirasçıya devretmekle yükümlü kılabilir.

Aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez.

Bu kurallar belirli mal bırakmada da uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 521 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 468 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin "Fevkalâde ikame" şeklindeki konu başlığı İsviçre Medenî Kanununun 488 inci maddesinde olduğu gibi ve öğretiyle uygulamada çoğunlukla ve 1984 tarihli öntasarının da 455 inci maddesinde benimsendiği üzere "Artmirasçı atama" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin "Namzet tâyini" olan kenar başlığı "Belirlenmesi" şeklinde kaleme alınmıştır. Zira bu madde artmirasçının belirlenmesiyle ilgilidir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası iki fıkra hâline getirilmek suretiyle madde üç fıkraya dönüştürülmüştür. Hüküm değişikliği yoktur. Maddenin birinci fıkrasındaki "namzet" tanımıyla ilgili hüküm, kanunlarda bu tür tanımların isabetli olmayacağı düşüncesiyle maddeye alınmamıştır. Kaynak Kanunda da böyle bir tanım yoktur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Mirasbırakan, mirasçı atadığı kişiyi mirası ileride ikinci bir kişiye devretmekle yükümlü kılabilir; mirası ilk alan kişiye önmirasçı, ondan sonra alacak kişiye artmirasçı denir.

Örnek: "Mirasım eşime kalsın; eşim öldüğünde mirasım yeğenime geçsin." Burada eş önmirasçı, yeğen artmirasçıdır. Eş hayatı boyunca mirastan yararlanır, ancak mirası artmirasçıya geçirmekle yükümlüdür. Bu yol, özellikle mirasbırakanın bir yakınını korurken malvarlığının sonunda kimde kalacağını da belirlemek istediği durumlarda kullanılır.

Madde üç kural koyar:

• Artmirasçı atama ancak ölüme bağlı tasarrufla yapılır.
• Aynı yükümlülük artmirasçıya yüklenemez. Mirasbırakan "yeğenim de ölünce miras onun oğluna geçsin" diyerek zinciri uzatamaz. Malvarlığının kuşaklar boyunca bağlı kalması bu şekilde önlenir.
• Aynı kurallar belirli mal bırakmada da uygulanır. Örneğin bir daire önce bir kişiye, onun ölümünde başka bir kişiye bırakılabilir.

Mirasın açıldığı anda henüz doğmamış, hatta ana rahmine bile düşmemiş bir kişi de artmirasçı olarak atanabilir. Mirasbırakan önmirasçı belirtmemişse bu durumda yasal mirasçılar önmirasçı sayılır (TMK m. 583).

Artmirasçıya geçirme yükümlülüğü saklı payı zedeleyemez. Saklı paylı bir mirasçı önmirasçı yapılmışsa, saklı payını aşan kısım bakımından bu yükümlülüğün tenkisini isteyebilir (TMK m. 569).

Mirasın artmirasçıya ne zaman geçeceği TMK m. 522'de, önmirasçının güvence göstermesi TMK m. 523'te, tarafların hukuki durumu TMK m. 524 ve 525'te düzenlenmiştir. Gerekçede söz edilen "Fevkalâde ikame", bu kurumun eski Kanundaki adıdır.