TMK Madde 446 – Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması

TMK Madde 446 metni

Özen ve temsil / Kişiye özen / Küçüklerde / Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması

Madde 446

Küçüklerin koruma amacıyla bir kuruma yerleştirilmesine vasinin başvurusu üzerine vesayet makamı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bizzat vasi karar verir ve durumu derhâl vesayet makamına bildirir.

Bunun dışında usul ve yetkiyle ilgili konularda kısıtlı olsun veya olmasın erginlerin korunması amacıyla özgürlüklerinin kısıtlanmasına ilişkin hükümler uygulanır.

Onaltı yaşını doldurmamış çocuk bu konuda mahkemeye bizzat başvuramaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 446 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda mevcut olmayan bu madde, kenar başlığıyla birlikte İsviçre Medenî Kanununun 405a maddesinden aynen alınmıştır.

Birinci fıkrada, küçüklerin koruma amacıyla bir kuruma yerleştirilmesinde vasinin başvurusu koşuluyla vesayet makamının yetkili olduğu belirlenmiş, ancak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu yetkiyi vasinin de kullanabileceği kabul edilmiştir.

İkinci fıkrada yetkiye ilişkin birinci fıkra hükmü dışındaki usul ve yetkiyle ilgili diğer konularda ergin kişilerin korunması amacıyla özgürlüklerin kısıtlanmasını düzenleyen 432 ve devamı maddelere yollama yapılmıştır.

Üçüncü fıkrada onaltı yaşını doldurmamış çocukların koruma amacıyla kuruma yerleştirilmeyi bizzat talep edemeyecekleri öngörülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vesayet altındaki küçüğün koruma amacıyla bir kuruma yerleştirilmesine kimin karar vereceğini ve bu konuda uygulanacak usulü düzenler.

Bir küçüğün korunması için onu bir tedavi merkezine, yurda veya bakım kuruluşuna yerleştirmek gerekebilir. Vesayet altındaki küçük için bu kararı, vasinin başvurusu üzerine vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi verir. Gecikmesinde sakınca bulunan acil durumlarda vasi kararı kendisi verebilir; ancak durumu hemen vesayet makamına bildirmek zorundadır.

İkinci fıkraya göre usul ve yetkiyle ilgili diğer konularda, erginlerin koruma amacıyla özgürlüğünün kısıtlanmasına ilişkin hükümler (TMK m. 432-437) uygulanır. Böylece küçük de kararın sebepleri hakkında bilgilendirilme, itiraz hakkının yazılı olarak bildirilmesi ve on gün içinde denetim makamına itiraz gibi güvencelerden yararlanır (TMK m. 435, 436).

Üçüncü fıkra bir sınır koyar: on altı yaşını doldurmamış çocuk bu konuda mahkemeye kendisi başvuramaz. Bu yaştaki bir çocuk için başvurular vasisi veya yakınları aracılığıyla yapılır. On altı yaşını doldurmuş çocuk ise bu konuda mahkemeye kendisi başvurabilir.

Madde yalnızca vesayet altındaki küçükleri kapsar. Kısıtlıların acil durumda vasi tarafından kuruma yerleştirilmesi TMK m. 447'de düzenlenmiştir. Vesayet altındaki kişinin bir eğitim, bakım veya sağlık kurumuna yerleştirilmesi, vesayet makamının izni gereken işler arasında da sayılmıştır (TMK m. 462/13).

Gerekçeye göre madde eski Kanunda yoktu ve İsviçre Medenî Kanunundan alınmıştır.