TMK Madde 376 – Elbirliği ile işletme

TMK Madde 376 metni

Aile malları ortaklığı / Hükmü / Elbirliği ile işletme

Madde 376

Aile malları ortaklığı, ortakları elbirliği ile iktisadî faaliyette bulunmak üzere birleştirir.

Aksi kararlaştırılmış olmadıkça, ortaklardan her biri eşit hakka sahiptir.

Ortaklar, ortaklık devam ettiği sürece paylarını isteyemeyecekleri gibi, bu payları üzerinde tasarruf işlemleri de yapamazlar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 376 gerekçesi

1984 tarihli Öntasarının 307 nci maddesini örnek alan bu madde, yürürlükteki Kanunun 326 ncı maddesini karşılamaktadır. Maddede, yürürlükteki metinden farklı olarak, aile mal ortaklığının ortakları elbirliği ile iktisadî faaliyette bulunmak üzere birleştirdiği öngörülmüştür. Nitekim İsviçre Medenî Kanununun 339 uncu maddesinin birinci fıkrasında da bu husus vurgulanmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Aile malları ortaklığında ortakların birlikte ekonomik faaliyet yürütmesini, eşit haklara sahip olmasını ve ortaklık sürerken pay isteyememesini düzenler. Ortaklığın kuruluşu TMK m. 373 ve 374'te düzenlenmiştir.

Birinci fıkra ortaklığın amacını gösterir. Aile malları ortaklığı, malları yalnızca bir arada tutmak için değil, onları birlikte işletmek için kurulur. Aileden kalan bir tarlanın ekilip biçilmesi veya bir dükkânın işletilmesi bunun örnekleridir. "Elbirliği" ifadesi, ortakların bu faaliyeti birlikte yürüttüğünü ve ortaklık malları üzerinde birlikte hak sahibi olduğunu anlatır (TMK m. 379/1).

İkinci fıkraya göre sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça her ortak eşit haklara sahiptir. Ortaklar sözleşmeyle, örneğin ortaklığa daha fazla mal koyan veya işletmede daha çok çalışan bir ortağa daha geniş haklar tanıyabilir.

Üçüncü fıkra ortaklığın sürekliliğini korur. Ortaklık devam ettiği sürece:

• Hiçbir ortak ortaklık mallarındaki payının kendisine verilmesini isteyemez.
• Ortaklar bu payları satamaz, bağışlayamaz veya rehnedemez; paylar üzerinde başka bir tasarruf işlemi de yapamaz.

Bu kural elbirliği mülkiyetinin bir sonucudur. Ortaklıktan ayrılmak isteyen ortak, ortaklığı sona erdiren yollara başvurmalıdır; süresiz ortaklıkta bunun başlıca yolu altı ay önceden yapılan fesih bildirimidir (TMK m. 375, 380). Ortak malların paylaşılması veya ayrılan ortağın payının hesaplanması ise ortaklığın sona ermesinden sonra yapılır (TMK m. 383).