TMK Madde 354 – Kullanma hakkı
TMK Madde 354 metni
Kullanma hakkı
Madde 354
Ana ve baba, kusurları sebebiyle velâyetleri kaldırılmadıkça, çocuğun mallarını kullanabilirler.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 354 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 280 inci maddesini karşılamaktadır ve 1984 tarihli Öntasarının 271 inci maddesinden aynen alınmıştır. Yürürlükteki metinde kullanılan intifa terimi maddenin asıl amacını tam olarak yansıtmamaktadır. Çünkü maddede ana ve babanın çocuk malları üzerinde intifa hakları değil, ana ve babanın çocuk malları üzerinde kullanma hakkına sahip oldukları ifade edilmek istenmiştir. Her iki terim birbirinden çok farklı olduğundan maddede "intifa" terimi yerine doğru terim olan "kullanma hakkı" ifadesine yer verilmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Bu madde, ana ve babanın, kusurları sebebiyle velayetleri kaldırılmadıkça çocuğun mallarını kullanma hakkına sahip olduğunu düzenler.
Ana ve baba çocuğun mallarını yalnızca yönetmekle kalmaz, belirli sınırlar içinde kullanabilir de. Gerekçe, 743 sayılı eski Kanundaki "intifa" teriminin yerinde olmadığını, ana ve babaya tanınan hakkın bir kullanma hakkı olduğunu açıklar. İntifa hakkı, başkasına ait bir malın bütün yararlarından yararlanma hakkı veren bir ayni haktır. Ana ve babanın hakkı ise bundan dardır.
Kullanma hakkının sınırı TMK m. 355'te çizilmiştir. Çocuk mallarının gelirleri öncelikle çocuğun bakımı, yetiştirilmesi ve eğitimi için harcanır; hakkaniyete uyduğu ölçüde aile ihtiyaçları için de kullanılabilir; artan kısım çocuğun mallarına eklenir. Malın kendisinin, yani sermayenin harcanması ise ancak TMK m. 327/2 ve m. 356'daki şartlarla mümkündür.
Ana ve baba bu hakkı ancak velayetleri kusurları sebebiyle kaldırılırsa kaybeder. Velayetin ilgisizlik veya yükümlülüklerin ağır biçimde savsaklanması nedeniyle kaldırılması (TMK m. 348/1-2) bu duruma örnektir. Velayet hastalık veya deneyimsizlik gibi kusura dayanmayan bir sebeple kaldırılmışsa madde bu hakkın kaybını öngörmez.
Çocuğun serbest malları ana ve babanın kullanma hakkı dışındadır (TMK m. 357–359).